Όμορφη Μάνη - Νοσταλγικές εικόνες από την παλιά Μάνη.

Mια εικόνα λένε , χίλιες λέξεις!!

Με την βοήθεια του εντυπωσιακού λευκώματος του Γ. Βουρλίτη ( "Εικονοβίβλος της Μάνης" Εκδόσεις Γ. Δημακόγιαννη "Αδούλωτη Μάνη) , λίγες εικόνες ρετρό μιας

Μάνης περίπου του 50΄ τότε που εξέλειπαν οι σημερινές ανέσεις και η γη φτωχή μεν , αλλά διαρκώς καλλιεργήσιμη κάτω από σκληρές συνθήκες από τους προγόνους μας που καψαλισμένοι από τον ήλιο και κατακόκκινοι έβγαζαν τα προς το ζην για να θρέψουν την οικογένεια τους. Κι όμως επιβίωσαν .....

Πάλυρος

Παρά τρίχα

Άγιος Νικόλαος στο Γέρμα

Παιδιά στο Γερολιμένα

Γυναίκα στην Αρεόπολη

Κυπάρισσος

Κοίτα

Έλα γρήγορα μωρή

Γύθειο Πάνω δρόμος

Παλιά Μάνη: Πόσοι από όλους οι οποίοι έχουμε γεννηθεί, μεγαλώσει ή διατηρούμε ρίζες με αυτόν τον εκπληκτικό τόπο δεν νοσταλγούμε κάποιους παλιούς μανιάτες τους οποίους θυμόμαστε με νοσταλγία;

Και αν ο πολιτισμός σε συνδυασμό με την τεχνολογία εξελίσσονται οι παλαιότεροι από εμάς νοσταλγούμε κάτι από την Παλιά Μάνη.

Με την βοήθεια της τεχνολογίας είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας παρουσιάσουμε ένα λεύκωμα, κατ΄εμάς ανεκτίμητης αξίας δημιουργία του Γιάννη Βουρλίτη σε εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη του Γεωργίου Π. Δημακόγιαννη και το οποίο ολόκληρο μπορεί να προμηθευτεί κάποιος από το Βιβλιοπωλείο "Αδούλωτη Μάνη" στην Αρεόπολη. Το Λεύκωμα- αποσπάσματα τα οποία δημοσιεύουμε- ονομάζεται " Εικονοβίβλος της Μάνης" . Νοσταλγικές στιγμές αλλά και άγνωστες πτυχές της Παλιάς Μάνης  παρουσιάζονται με την δύναμη της φωτογραφίας  στο παρακάτω slideshow. Πληροφορίες για αγορά του εκπληκτικού λευκώματος εδώ :

Αδούλωτη Μάνη

Ανατρέχοντας στα βιβλία που διαθέτω -που αφορούν την Μάνη- και που για εμένα αποτελούν πηγή γνώσης για τον αγαπημένο μου τόπο, η ματιά μου έπεσε σε ένα μεγάλο αριστουργηματικά φιλοτεχνημένο βιβλίο . Ονομάζεται "Εικονοβίβλος της Μάνης" η έκδοση του οποίου ανήκει στην Αδούλωτη Μάνη" του κου Γιώργου Δημακόγιαννη. Σε αυτό το μεγάλο καλοντυμένο βιβλίο υπάρχουν δεκάδες ασπρόμαυρες φωτογραφίες μιας παλιάς αλησμόνητης  αλλά και νοσταλγικής πλέον για τους ντόπιους, Μάνης.

Το εκπληκτικό φωτογραφικό υλικό δημιουργήθηκε από τον Γιάννη Βουρλιώτη ,η καταγωγή του οποίου είναι το Γύθειο.

  Με τον φωτογραφικό του φακό κυριολεκτικά όργωσε ολόκληρη τη Μάνη και το αποτέλεσμα υπήρξε εκπληκτικό. Ανέδειξε μέσα από δεκάδες φωτογραφίες την ιστορία και την παράδοση αυτού του τόπου. , σε μια εποχή που η πρόοδος και η τεχνολογία φάνταζε ένα άπιαστο όνειρο.

Ο ποιητής μας Νικηφόρος Βρεττάκος μεταξύ άλλων ανέφερε για τον Γιάννη Βουρλίτη:

"Ο Βουρλίτης κάνει ποίηση και ιστορία. Η αληθινή τέχνη ξεκινάει από την αγάπη στο αντικείμενο της και ο καλλιτέχνης αγκαλιάζει τη Μάνη με πάθος, θα τον έλεγα ένα σπάνιο λουλούδι της μικρής αυτής πατρίδας"

Ο Δημοσιογράφος Ηλίας Καλαποθαράκος αναφέρει :

" Η προσφορά σας για την περιοχή και την ιστορία είναι τεράστια".

Ο ίδιος ο Γιάννης Βουρλίτης αναφέρει μεταξύ άλλων στο βιβλίο του:

   "Μετά από 54 χρόνια επίπονης και συνεχούς δουλειάς αλλά και προσφοράς σε αυτό τον τόπο , τη Μάνη, που υπήρξε η κιβωτός της Ελληνικής Ελευθερίας, έφτασε η στιγμή της ολοκλήρωσης αλλά και της εκπλήρωσης του χρέους μου σαν γνήσιου τέκνου και καλλιτέχνη αυτής της γης (...). Μέσα από 27 φωτογραφικές και ζωγραφικές εκθέσεις-μη κερδοσκοπικές- που παρουσίασα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό γι αυτή τη μικρή μα τόσο σημαντική πατρίδα, βγαίνει μια κραυγή , ένα κάλεσμα και μια αγωνία ευθύνης για κάθε Μανιάτη, κάθε Έλληνα και προπάντων για το ίδιο το κράτος.

Να δει, να προσέξει, μα πλησιάσει αυτό το δρόμο του πρωτόγνωρου κάλλους με το σεμνό του μεγαλείο και το πλήθος των καλλιτεχνικών θησαυρών.

Είναι επιτέλους η ώρα να παρθεί ένα ειδικό βάρος ευθύνης και φροντίδας για τη διάσωση της μοναδικής , της ανεπανάληπτης φυσιογνωμίας αυτού του τόπου."

     Εμείς παίρνοντας έναν μικρό , είναι αλήθεια, αριθμό φωτογραφιών από το υπέροχο αυτό άλμπουμ δημιουργήσαμε ένα βίντεο , έτσι ώστε οι παλαιότεροι να θυμηθούν , αλλά και οι νεότεροι να γνωρίσουν την παλιά Μάνη που φτωχή και απόμακρη από την συνεχή  εξέλιξη δεν πτοήθηκε αλλά κράτησε ψηλά την σημαία της Πατρίδας, της Θρησκείας αλλά και της Οικογένειας. Αρετές που δυστυχώς με την έλευση της παγκοσμιοποίησης και της νέας τάξης πραγμάτων τείνουν να εξαλειφθούν αν δεν έχει συμβεί ακόμα!!

Δείτε το:

Όμορφη Μάνη

Παραδοσιακές Μανιάτικες Συνταγές : Μανιάτικες Δίπλες

 

Οι Μανιάτικες Δίπλες ήταν τα γλυκά του γάμου και της χαράς. Ευτυχώς είναι ένα έθιμο που συνεχίζεται στη Μάνη και διαδίδεται και σε άλλες περιοχές. Την προπαραμονή του γάμου ετοιμάζονται τα γλυκά. Μαζεύονται αρκετές γυναίκες από νωρίς το πρωί και τα παρασκευάζουν τραγουδώντας μέχρι το βράδυ.

Για ένα γάμο χρειάζονται περίπου 800 κομμάτια για να διπλοκεραστούν οι καλεσμένοι.

ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΜΑΝΙΑΤΙΚΕΣ ΔΙΠΛΕΣ (για 40 κομμάτια)

6 αυγά
1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις,
μισό κουταλάκι αλάτι
3 κουταλιές ζάχαρη
3 κουταλιές λάδι
3 κουταλιές ούζο ή 2 βανίλιες
καρύδι τριμμένο και κανέλα
λάδι για τηγάνισμα
Για το σιρόπι
1 κιλό μέλι,
μισό ποτήρι νερό (να βράσουν 2′)

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Χωρίζουμε τα ασπράδια από τους κρόκους.

Κτυπάμε τους κρόκους με τη ζάχαρη και φτιάχνουμε χτυπώντας τ’ ασπράδια μαρέγκα.

Ενώνουμε τα δύο μίγματα και προσθέτουμε το ούζο, το λάδι, τη βανίλια και το αλάτι.

Αρχίζουμε να ρίχνουμε σιγά- σιγά το αλεύρι (όσο πάρει) ανακατεύοντας με το χέρι.

Προσοχή, διότι αυτή η ζύμη σφίγγει πολύ εύκολα. Ζυμώνουμε με λαδωμένα χέρια και ετοιμάζουμε ένα ζυμάρι ελαφρώς σκληρό, το οποίο αφήνουμε να σταθεί σκεπασμένο με βρεγμένη πετσέτα για μισή ώρα περίπου.

Παίρνουμε κομμάτια ζύμης και ανοίγουμε φύλλα πολύ λεπτά με τη βέργα ή το ειδικό μηχάνημα. Κόβουμε με ροδάκι ή μαχαίρι τα φύλλα σε διάφορα σχήματα, λωρίδες ή τετράγωνα και τα ψήνουμε σε βαθύ σκεύος με άφθονο καυτό λάδι διπλώνοντάς τα με δυο πιρούνια (ψήνονται πολύ γρήγορα).

Τις βγάζουμε σε ταψί στρωμένο με άφθονο απορροφητικό χαρτί. Βουτάμε μια – μια στο ζεστό σιρόπι και τις βάζουμε σε τρυπητό να στραγγίσουν.

Στη συνέχεια τις αραδιάζουμε σε πιατέλες ρίχνοντας επάνω τριμμένο καρύδι και κανέλα.

Πώς ονόμαζαν τα χωράφια οι παλαιοί Μανιάτες

Κάθε χωράφι στη Μέσα Μάνη είχε και έχει το όνομα του. Οι παλαιοί Μανιάτες ονόμαζαν το κάθε χωράφι με διαφορετικό όνομα. Τα χωράφια μπορεί να ήταν και από αγορά ή ανταλλαγή και να παρέμενε το όνομα του προηγούμενου ιδιοκτήτη. Υπήρχαν όμως και οι γνωστές ονομασίες για να οριοθετήσουν το σημείο για το οποίο αναφέρονται, όπως:

Σπιτακούλα: Κάθε δέντρο μαντρώνεται χωριστά και η μάντρα του που χτίζεται για να το προφυλάσσει από τα ζώα λέγεται σπιτακούλα.

Περιβόλι: Περισσότερα δέντρα, (ελιές, φραγκοσυκιές και συκιές) μαντρώνονται και λέγονται περιβόλι. Όταν το περιβόλι έχει όλο ελιές λέγεται ελιοπερίβολο. Όταν έχει όλο συκιές ή φραγκοσυκιές λέγεται συκοπερίβολο και αντίστοιχα φραγκοπερίβολο όταν έχει φραγκοσυκιές.

Αλώνι: Το χωράφι που αλωνίζανε.

Γύρισμα: Η μαντρωμένη έκταση με δέντρα μεγαλύτερη από περιβόλι λέγεται γύρισμα. Όλος σχεδόν ο τόπος της Μέσα Μάνης είναι έτσι μαντρωμένος με περιβόλια και γυρίσματα.

Νομή: Λέγεται μέρος μεγάλο που δεν είναι μαντρωμένο ούτε και δέντρα έχει. Οι νομές είναι τοποθεσίες που έχουν συνήθως περισσότερο χώμα. Οι νομές λέγονται και στερέα και σπείρονται εναλλάξ σιτάρι, κριθάρι ή κουκιά.

Τρόχαλος: Λέγεται σωρός από πέτρες.

Ξέσκεπο: Δεν έχει τίποτα φυτεμένο.

Τράφος: Λέγεται άκρη του χταριού μικρή και πετρώδη που δεν καλλιεργείται. Και τα χώματα χαντακιού και μικρός σωρός πέτρες και μέρος άγριο που μοιάζει με αυτά.

Χτάρι: Στις λαγκαδιές και στις πλευρές των βουνών, για να συγκρατούν τα χώματα, χτίζουν τοίχους. Έτσι σχηματίζονται λουρίδες γης για καλλιέργεια που μοιάζουν σαν μεγάλα σκαλοπάτια. Αυτά λέγονται χτάρια.

Λουρί, λούρα: Κάθε μεγάλο χωράφι του πατέρα το μοιράζουν οι αδερφοί σε λουρίδες, για να μην υπάρχει διαφορά μεταξύ τους σε ποιότητα γης και τοποθεσίας.

Άρμακα, αρμακούλι: Στα μέρη που το έδαφος έχει μικρή ανηφόρα, τα χτάρια είναι φαρδιά και λέγονται άρμακες και οι μικρές αρμακούλια.

Στρεβλό: Λέγεται το χωράφι εκείνο που έχει πολλές ριζόπετρες και εξέχουν επάνω στην επιφάνεια του, έτσι που να μη μπορεί να καλλιεργηθεί με άροτρο. Τα στρεβλιά τα σπέρνουν και τα σκάβουν οι γυναίκες με την αξίνα.

ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ | ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

https://www.arxaiologikoktimatologio.gov.gr/

Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους στις Πιόντες (21/08/2022).

Υλικό από : Χαραλάμπη Αλετουράκο 

Σήμερα τελέσαμε θεία λειτουργία  στον Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους του χωριού μας. Ευχαριστούμε  τον πάτερ Σάββα Βασιλαράκο, τους συγχωριανούς μας και τους  κατοίκους  των πέριξ χωριών που μας τίμησαν με την παρουσία τους.

ΟΡΤΥΚΙ -COTURNIX-COTURNIX

 

Ανήκει στα ορνιθόμορφα πουλιά, στην οικογένεια των φασιανίδων, όπου ανήκει και ο φασιανός, και στην υποοικογένεια των περδικίνων, στην οποία εντάσσονται και οι πέρδικες. Λέμε ορτύκι το κοινό, διότι υπάρχουν και άλλα δύο είδη, που δεν συναντάμε στην χώρα μας, το τριδάκτυλο ορτύκι (Τurnix Sylvatica) που σήμερα ζει στην Ισπανία, Πορτογαλία και το ορτύκι της Βιρτζίνια (Ortyx Virginiana) που ζει στην Αμερική. Οι αρχαίοι Έλληνες αιχμαλώτιζαν τα ορτύκια με διαφόρους τρόπους , χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Μύθοι και θρύλοι υπάρχουν πλάστηκαν γι' αυτό το μικρό αλλά ξεχωριστό πουλί. Ακόμη και ο πατέρας των Θεών Δίας , συνδέεται με το ορτύκι ...ερωτικά, όταν αυτό δεν ήταν πουλί , αλλά μία πανέμορφη νύμφη, η Ορτυγία. Η Ορτυγία δυστρόπησε στις ερωτικές ορέξεις του Δία και για να του ξεφύγει , μεταμορφώθηκε σε πουλί (ορτύκι) και πέταξε πάνω από το Αιγαίο. Ο Δίας την κυνήγησε, κι όταν αυτή κουράστηκε έπεσε και πνίγηκε. Στην ίδια θέση υψώθηκε μετά από λίγο ένα νησί, η Ορτυγία η σημερινή Δήλος(1). Στην χώρα μας έρχεται από την Αφρική τον Απρίλιο , το ορτύκι έχει την τάση να κινείται βόρεια , από μια ανάγκη δεμένη με το ένστικτο, αλλά και τη βιολογία του. Όλες οι βαλκανικές χώρες φιλοξενούν ορτύκια από τη άνοιξη μέχρι και τις αρχές του φθινοπώρου, όπως και πολλές περιοχές της Πατρίδα μας. Επειδή όμως κάθε χρονιά έχει τις ιδιαιτερότητες της και ο παράγων τύχη είναι σημαντικότατος, το θέμα της επιλογής του κυνηγότοπου είναι εντελώς προσωπική ευθύνη. Περιγραφή-Ενδιαιτήματα-Βιολογία Μέγεθος. 17-20 εκ ,Βάρος. 200-250 γρ. Άνοιγμα φτερούγων 32-35 εκ Τα πόδια του είναι κοντά και οι γάμπες του έχουν χρώμα καφέ κίτρινο σκούρο, ενώ το στήθος του είναι χρωματισμένο με τα ίδια χρώματα , σε έντονες και απαλότερες αποχρώσεις. Το φτέρωμα του σώματος του είναι διακοσμημένο με πινελιές άσπρες, που σπάζουν την μονοτονία των αποχρώσεων του καφέ και του κίτρινου. Η ουρά είναι μικρή, ενώ το κεφάλι του μοιάζει με εκείνο του νεοσσού κοτόπουλου. Το ορτύκι συχνάζει κυρίως σε περιοχές με χαμηλή βλάστηση, σε χώρους ανοικτούς με μικρό χορτάρι , ιδιαίτερη προτίμηση στις καλλιεργημένες εκτάσεις με βρώμη, σίκαλη, σιτάρι, σουσάμι, τριφύλλι και στα μποστάνια. Σε αυτούς του χώρους από την άνοιξη μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού, το ορτύκι ζευγαρώνει, στο έδαφος όπου κάνει και την φωλιά του. Εκεί το θηλυκό γεννά 7-12 αυγά σκουροπράσινου χρώματος με καφές πιτσιλιές. Οι γέννες του ορτυκιού αριθμούνται σε 2. Τις πολύ ζεστές μέρες του καλοκαιριού, το ορτύκι προτιμά τα δροσερά εδάφη, αλλά όχι και τα πολύ υγρά. Βρίσκει καταφύγιο στις αθέριστες ακόμη καλαμποκιές και βγαίνει στους αγρούς όταν δροσίσει για να φάει. Προτιμά σαλιγκάρια κυρίως , αλλά και σπόρους , έντομα , χορτάρι κ.λ.π. Πατρίδα του μπορεί να θεωρηθεί η Β. Αφρική. Εντύπωση προκαλεί το έντονο αίσθημα αναπαραγωγής τους , αφού επιμένουν να Ωοτοκούν 2-3 φορές ,σε περίπτωση που οι φωλιές καταστραφούν για διαφόρους λόγους. Οι εχθροί του πολλοί ,όλα τα αρπακτικά, τα κορακοειδή, τα φίδια, σκαντζόχοιροι κ.λ.π. Το κυνήγι του ορτυκιού Θεωρείται από πολλούς εύκολη υπόθεση, μα σύντομα αντιμετωπίζουν δυσκολίες και αποτυχίες. Το κάθε θήραμα, ανεξάρτητα από το μέγεθος του, έχει τους δικούς του τρόπους άμυνας, δεν υπάρχει εύκολο θήραμα. Κάννη με άνοιγμα η κύλινδρο και σκάγια 9-10-11 νούμερο είναι το ιδανικός συνδυασμός για επιτυχία . Είναι χρήσιμο να φοράμε ανοικτόχρωμα η εντόνου χρώματος κυνηγετικά γιλέκα. Λόγω του χαμηλού πετάγματος του ορτυκιού έχουν καταγραφεί αρκετά ατυχήματα μεταξύ των κυνηγών. Το σκυλί μας πρέπει να είναι σταθερό στην φέρμα και πολύ μεθοδικό στην έρευνα του και να αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες. ΠΩΣ ΚΥΝΗΓΟΥΣΑΝ ΣΤΗ ΜΑΝΗ ΤΑ ΟΡΤΥΚΙΑ Παραπομπή 1. Ο Δίας κάποτε πεθύμησε την Αστερία, την αδελφή της Λητώς με την οποία είχε αποκτήσει την Άρτεμη και τον Απόλλωνα. Αυτή όμως αντιστάθηκε και γι’ αυτό τη μεταμόρφωσε στην αρχή σε ορτύκι και αργότερα σε ένα μικρό νησί, την Ορτυγία, που ήταν καταδικασμένη να πλέει διαρκώς στη θάλασσα. Έγινε σταθερό νησί και ονομάστηκε Δήλος, μόνο όταν η Ορτυγία δέχτηκε την αδερφή της Λητώ, για να γεννήσει την Άρτεμη και τον Απόλλωνα. Άλλοι μυθογράφοι διηγούνται ότι τελικά ο θεός κατέκτησε την Αστερία, η οποία γέννησε την Εκάτη.

Tσακάλι (Canis aureus)

 

Tσακάλι (Canis aureus): Κοινή ονομασία του ζώου Canis aureus, που ανήκει στην οικογένεια των Κυνιδών. Είναι σαρκοφάγο ζώο και τρέφεται με άλλα μικρότερα ζώα ή πτώματα άλλων ζώων. Υπάρχουν πολλά είδη τσακαλιών, όπως το <<χρυσό τσακάλι>> που ζει κυρίως στην νοτιοανατολική Ευρώπη, στην Ασία και την Αφρική, το <<ραβδωτό τσακάλι>> και το <<γκρι τσακάλι>> που ζουν αποκλειστικά στην αφρικανική ήπειρο. Στην Ελλάδα βρίσκεται στην Πίνδο, στη Πελοπόννησο και τα Ιόνια νησιά.

Πληροφορίες για τον Άγιο Γεώργιο στις Πιόντες.

 

Αγγελική Μεξιά - Βυζαντινή Ναοδομία Στην Πελοπόννησο (Η Περίπτωση Των Μεταβυζαντινών Ναών Στην Μέσα Μάνη)

 

Πεταλόμορφη αψίδα σημειώνουν οι Δρανδάκης κ. ἄ., «Έρευνα 1978», σ. 138, στον Άγιο Γεώργιο στις Πιόντες της Κάτω Μάνης.

Στον Άγιο Γεώργιο στις Πιόντες της Κάτω Μάνης το ιδιόμορφο τυφλό άνοιγμα της δυτικής όψης θυμίζει μάλλον ανακουφιστικό τόξο θύρας (για τον ναό, βλ. Δρανδάκης κ. ἄ., «Έρευνα 1978», σ. 138-139).

Σύγχρονος τοιχογραφικός διάκοσμος διατηρείται, μεταξύ άλλων, στους «μεγαλιθικούς» ναούς του Αγίου Φιλίππου στα Κορογονιάνικα και του Αγίου Γεωργίου στις Πιόντες της Κάτω Μάνης, βλ. σχετικά Panayotidi, “Village Painting”, σ. 196-197. Αξιοσημείωτο το οξυκόρυφο ανακουφιστικό τόξο από λαξευτούς πώρινους θολίτες επάνω από τη θύρα του Αγίου Γεωργίου, βλ. Τόμος Β΄, σ. 223 εικ. 12

Οξυκόρυφο ανακουφιστικό τόξο απαντά και στον «μεγαλιθικό» ναό του Αγίου Γεωργίου στις Πιόντες της Κάτω Μάνης (βλ. Τόμος Β΄, σ. 223 εικ. 12 και Δρανδάκης κ. ἄ., «Έρευνα 1978», σ. 138).

Βλ. γενικά Δρανδάκης, «Άγιος Παντελεήμων Μπουλαριών». Γκιολές, «Μικρασιατικά στοιχεία», σ. 72. Δρανδάκης, Βυζαντινές τοιχογραφίες, σ. 365-391. Μπούρας, Βυζαντινή και μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική, σ. 79. Ειδικότερα για το τοπικό αυτό «εργαστήρι», βλ. Panayotidi, “The Character of Monumental Painting in the Tenth Century”, σ. 315-322. H ίδια, “Un aspect de l’ art provincial témoignage des ateliers locaux dans la peinture monumentale”, Drevnerusskoe iskusstvo Vizantija i drevnjaja Rus’ k 100-letnju Andreja Nikolaeviča Grabara (1896-1990), St. Petersburg 1999, σ. 178. Η ίδια, «Σχολιάζοντας τους ζωγράφους», σ. 223. Στο ίδιο «εργαστήριο» αποδίδονται οι τοιχογραφίες του α΄ στρώματος του Αγίου Νικήτα Κηπούλας (αρ. κατ. 39), του Ταξιάρχη Αλίκων (αρ. κατ. 07), του Αγίου Γεωργίου Κέριας (αρ. κατ. 36), του β΄ στρώματος του Αγίου Πέτρου Παλαιόχωρας (αρ. κατ. 53), καθώς και ο γραπτός διάκοσμος του α΄ στρώματος δύο ναών της Κάτω Μάνης, του Αγίου Φιλίππου στα Κορογωνιάνικα και του Αγίου Γεωργίου στις Πιόντες.

12. Πιόντες, Άγιος Γεώργιος, η θύρα

https://piontesmani.files.wordpress.com/2023/03/ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΕΞΙΑ – ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΝΑΟΔΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ (Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΝΑΩΝ ΣΤΗΝ ΜΕΣΑ ΜΑΝΗ)-.pdf

Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους στις Πιόντες (10/07/2022).

 Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους στις Πιόντες (10/07/2022)

Υλικό από : Χαραλάμπη Αλετουράκο

Οἱ παλαιότεροι ἱεροί ναοί τῆς Ἀνατολικῆς Μάνης (μέχρι τόν 15ο αἰῶνα)

 Τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ’

 

Ἡ εὐρύτερη περιοχή τῆς Ἀν. Μάνης διαθέτει πολλούς ναούς. Παρακάτω παραθέτουμε ἕνα κατάλογο τῶν παλαιοτέρων ἱερῶν ναῶν μικρῶν ἤ μεγάλων, ἐνοριακῶν ἤ παρεκκλησίων ἤ κοιμητηρίων, μερικῶν σχεδόν ἐρειπωμμένων μέχρι τόν 15ο αἰῶνα.

Στήν εὐρύτερη περιοχή Γυθείου:

1. Ἅγιος Δημήτριος (χωριό Πλάτανος): ναός σταυροειδής μετά τρούλου τοῦ τέλους τοῦ 11ου αἰῶνα. Οἱ τοιχογραφίες εἶναι τοῦ12ου αἰῶνα.
2. Ἅγιος Γεώργιος (Δροσοπηγή). Μέ τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
3. Ἅγιος Γεώργιος (Ἀρχαία Καρυούπολη): Κατάγραφος μέ τοιχογραφίες. Ὁ ναός χρονολογεῖται τόν 15ο αἰῶνα.
4. Ἁγία Βαρβάρα (Σκουτάρι): Ναός σταυροειδής. Ἡ παλαιότερη ἁγιογραφία εἶναι τοῦ 15ου αἰῶνα.
5. Ἅγιος Νικόλαος (Σκαλτσοτιάνικα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
6. Ἅη-Γιάννης ὁ Ποταμίτης (Κοκκάλα): Εἶναι λαξευτός σέ βράχο καί ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
7. Ἁγία Παρασκευή (Δημαρίστικα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
8. Ἅγιος Ζαχαρίας (Λάγια): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
9. Ἅϊ-Στράτηγος (Λάγια): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα. Εἰδικά οἱ τοιχογραφίες παρουσιάζουν παραστάσεις μέ θαύματα τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ.
10. Ἅγιος Γεώργιος (Πιόντες): Ἔχει τοιχογραφίες ἀπό τόν 10ο αἰῶνα.
11. Ἅγιος Φίλιππος (Κορογωνιάνικα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 10ου αἰῶνα.

*

Στήν εὐρύτερη περιοχή Οἰτύλου βρίσκονται:

12. Ναός τοῦ Σωτῆρος (Οἴτυλο): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 15ου αἰῶνα.
13. Ἅγιος Βασίλειος (Χαριά-Μάλες): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
14. Ἅγιοι Θεόδωροι (Χαριά): Χρονολογεῖται ὁ μονοκάμαρος αὐτός ναός τόν 12ο αἰῶνα.
15. Ἅγιος Γεώργιος (Χαριά): Ναός τοῦ 12ου αἰῶνα.
16. Ἅϊ-Σίδερος (Πύργος Διροῦ): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 15ου αἰῶνα.
17. Ἅγιος Ἰωάννης (Πύργος Διροῦ): Εἶναι μονοκάμαρος ναός τοῦ 12ου αἰῶνα.
18. Ἅγιοι Θεόδωρος ἤ Ἅγ. Νίκων (Πύργος Διροῦ): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
19. Ἁγία Βαρβάρα (Γλέζου Διροῦ): Ἔχει ὑπολείμματα τοιχογραφιῶν τοῦ 13ου αἰῶνα.
20. Ἅγιος Νικόλαος (Γλέζου Διροῦ): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
21. Ταξιάρχες (Γλέζου Διροῦ): Εἶναι σταυροειδής ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
22. Ἅγιος Πέτρος (Γλέζου Διροῦ): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
23. Ἅγιος Γεώργιος (Νικάνδρι): Ἔχει διάκοσμο τοῦ 14ου αἰῶνα.
24. Ταξιάρχης (Χαρούδα): Χρονολογεῖται τόν 11ο αἰῶνα.
25. Παναγία (Τριανταφυλλιά): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
26. Ἅγιοι Ταξιάρχες (Τριανταφυλλιά): Οἱ τοιχογραφίες εἶναι τοῦ 13ου αἰῶνα.
27. Μονή Φανερωμένης (Δρύαλος Φραγκούλια): Ἀρκετές τοιχογραφίες εἶναι τοῦ 13ου αἰῶνα.
28. Ταξιάρχης (Δρύαλος): Εἶναι τοῦ 12ου αἰῶνα.
29. Ἅγιος Θεόδωρος (Τσόπακας): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
30. Ναός κοιμητηρίου (Παλιόχωρα): Ἔχει ὑπολείμματα τοιχογραφιῶν τοῦ 10ου αἰῶνα.
31. Ἅγιος Βασίλειος καί Ἅγ. Ἰωάννης (Καφιόνα): Δίκλιτος ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
32. Ἅγιοι Θεόδωροι (Καφιόνα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 12ου αἰῶνα.
33. Ἅγιος Θεόδωρος (Μπάμπακα): Εἶναι σταυροειδής ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
34. Ναός Ἀσωμάτων (Κουλούμι): Ναός σταυροειδής τοῦ 12ου αἰῶνα μέ τοιχογραφίες τοῦ 13ου καί 14ου αἰῶνα.
35. Ἅγιος Γεώργιος (Μπρίκι): Μονοκάμαρος ναός μέ μαρμάρινο τέμπλο τοῦ 11ου αἰῶνα.
36. Ἅγιος Νικόλαος (Μπρίκι): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 15ου αἰῶνα.
37. Ἅϊ-Λέος (Μπρίκι): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 15ου αἰῶνα.
38. Ἁγία Βαρβάρα (Ἔρημος): Ναοί σταυροειδής τρουλαῖος μέ νάρθηκα τοῦ 12ου αἰῶνα.
39. Σουλιανή (Ἔρημος): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
40. Ἅγιοι Ἀνάργυροι (Μίνα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
41. Ἅγιος Γεώργιος (Μίνα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
42. Ἀρχάγγελος Μιχαήλ (Πολεμίτας): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
43. Ἅγιος Νικόλαος (Πολεμίτας): Εἶναι μονοκάμαρος ναός τοῦ 14ου αἰῶνα.
44. Βλαχέρνα (Μέζαπος): Σταυροειδής ναός τρουλαῖος μέ τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
45. Βασιλική (Ἀκρωτήριον Τηγάνι): Τοῦ 7ου αἰῶνα.
46. Προφήτης Ἠλίας (Ἁγία Κυριακή). Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
47. Ἀγήτρα (Ἀγία Κυριακή, Δυτικά τοῦ ἀκρωτηρίου Τηγάνι): Ναός σταυροειδής, τρουλαῖος μέ τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
48. Ἅγιος Γεώργιος (Καρύνια): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
49. Σωτήρας (Γαρδενίτσα): Δικιόνιος τρουλαῖος ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
50. Ἅγιος Πέτρος (Γαρδενίτσα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
51. Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος (Γαρδενίτσα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 12ου αἰῶνα.
52. Ἅγιος Προκόπιος (Σταυρί): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 9ου αἰῶνα.
53. Ἁγίου Σεργίου καί Βάκχου (Κοίτα): Ναός τρουλαῖος, τετρακιόνιος μέ τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
54. Ἀσώματος (Κοίτα): Εἶναι τοῦ 10ου αἰῶνα στό Κακό Βουνό.
55. Ἅγ. Γεώργιος (Κοίτα): Μέ τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
56. Ἅγιος Νικήτας (Κηπούλα): Κοιμητηριακός ναός μέ τοιχογραφίες τοῦ 10ου αἰῶνα.
57. Ἅγιος Φίλιππος (Ἄνω Πούλα): Ναός τοῦ 13ου αἰῶνα.
58. Ἅγιοι Θεόδωροι (Ἄνω Πούλα): Ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
59. Ἅγιος Νικήτας (Καραβᾶς): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
60. Ἅγιος Μάμας (Καραβᾶς): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
61. Ἅγιος Ἀνδρέας (Κεχριάνικα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
62. Ἁγία Κυριακή (Κοῦνος): Ναός τοῦ 11ου αἰῶνα.
63. Ἅγιος Γεώργιος (Κέρια): Ἔχει ἴχνη τοιχογραφιῶν τοῦ 10ου αἰῶνα, ἀλλά καί τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
64. Ἅγ. Δημήτριος (Κέρια): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
65. Ταξιάρχης (Κέρια): Ἔχει τοιχογραφίες (ὑπολείμματα) τοῦ 10ου αἰῶνα.
66. Ἅγιος Γεώργιος (Κ. Μπουλαριοί): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
67. Ναός Μεταμορφώσεως (Καλόπυργος): Ἔχει τοιχο-γραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα. Εἶναι ναός τοῦ κοιμητηρίου.
68. Ἅγ. Νικόλαος (Ἄνω Μπουλαριοί): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
69. Ἅγ. Παντελεήμων (Ἄνω Μπουλαριοί): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 13ου αἰῶνα.
70. Ἅϊ-Στράτηγος (Ἄνω Μπουλαριοί): Ναός σταυροειδής, τρουλαῖος, μέ διάκοσμο τοῦ 12ου αἰῶνα.
71. Κοιμήσεως Θεοτόκου (Οἰκισμός Πέπο): Ἔχει τοιχο-γραφίες, τό πρῶτο στρῶμα, τοῦ 13ου αἰῶνα.
72. Ταξιάρχης ἤ Ἅϊ-Στράτηγος (Ἅλυκα): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 10ου αἰῶνα.
73. Ἁγία Κυριακή (Μάραθος): Ἔχει τοιχογραφίες, τό πρῶτο στρῶμα, τοῦ 13ου αἰῶνα.
74. Ἅγ. Παντελεήμων (Κοτράφι): Ἔχει τοιχογραφίες τοῦ 14ου αἰῶνα.
75. Ἅγ. Κωνσταντῖνος (Τσικαλιά): Εἶναι στό κοιμητήριο δίκογχος ναός μέ τοιχογραφίες τοῦ 11ου αἰῶνα.

*

Πηγή ἀπετέλεσε τό σπουδαῖο δοκίμιο τοῦ ἀειμνήστου μεγάλου καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Νικολάου Δρανδάκη ὑπό τόν τίτλον: Σχεδίασμα Καταλόγου τῶν τοιχογραφημένων βυζαντινῶν καί μεταβυζαντινῶν ναῶν Λακωνίας (ἀνάτυπον ἐκ τῶν «Λακωνικῶν Σπουδῶν», τ. 15’ (1996) σσ-167-236), Ἀθῆναι 1996. Πρέπει νά ὑπογραμμισθεῖ ὅτι ὁ καθηγητής τῆς Βυζ. Ἀρχαιολογίας Δρανδάκης, ἔχει καταγράψει πλῆθος ἱερῶν ναῶν καί εἰκόνων καί ἡ διατριβή του ἐπί ὑφηγεσία, ὅπως ἦταν τότε ἡ πανεπιστημιακή διαδικασία ἀνέλιξης σέ ἑπόμενη βαθμίδα, εἶχε ὡς θέμα: «Βυζαντιναί τοιχογραφίαι τῆς Μέσα Μάνης» (1965). Ἡ σπουδαιότερη μάλιστα ἀνασκαφή του ἦταν τῆς περιοχῆς τοῦ ἀκρωτηρίου Τηγάνι τῆς Μάνης κατά τήν περίοδο 1977 ἕως 1984, ὅτε εὗρε καί τίς παλαιοχριστιανικές βασιλικές καί ἔτσι ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ χριστιανισμός εἰσῆλθε στήν Μάνη περί τούς 6ο-7ο αἰῶνες. Ἐκοιμήθη τό 2004 στήν Ἀθήνα.

Ὅλοι αὐτοί οἱ ναοί τούς ὁποίους ἀναφέραμε ὀφείλουμε νά τούς διαφυλάξουμε μέ κάθε τρόπο, ἀλλά καί νά ἀποτελοῦν προσκύνημα γιά ὅλους μας.

https://www.im-manis.gr/index.php/o-mitropolitis/arthra/5544-o-palaioteroi-eroi-naoi-t-s-natolik-s-manis-mexri-ton-15o-a-na